Diksiyon Nedir? Diksiyon Nasıl Düzeltilir?

Diksiyon, konuşmada ifadenin kolaylıkla anlatılması, vezine göre söylenmesi, imlasına göre söylenmesi, kelimenin en doğru şekilde seçilmesidir ve Latince’den gelir, diksiyon bir nevi söz söyleme sanatı anlamında ifade edilmektedir. Düşünce ve duygularınız en anlaşılır, en iyi şekilde ortaya koyabilmek adına sözcüklerin seçilmesi, vurguların doğru yerlere konulması için sözcüklerin seçilmesi, sesin ayarlanması ve vücut dilinin doğru şekilde kullanılmasının bütünüdür. Söz ile alakalı olan sanatlarda, şiir okumada, televizyon hitabetinde, radyoda, piyes ve tiyatro gibi sahne oyunlarında diksiyon büyük önem taşır. Ses ve anlam bakımından cümlelere uygun düşecek olan kelimeleri seçmek, seçilmiş olan kelimeleri ses tonu vererek en doğru şekilde söylemek, az ve öz kelime ile kendini ifade etme sanatıdır.

Bu işin en doğru şekilde başarılabilmesi için doğuştan gelmiş olan bir kabiliyetin bulunmasına ve konuşma ile alakalı olan organların sağlam olmasına gerek vardır. Konuşulacak olan her sözün, söylenilecek olan nutkun, okunacak olan şiirlerin, tesirli olabilmesi adına ahengin, sesin tonunun, mimiklerin ve jestlerin birbiri ile uygunluğu önem taşır. Bu önem kişinin konuya, kelime hazinesine, davranışlarına ve diline bağlıdır. Tüm bunlara rağmen diksiyon, kişilerin üzerinde uzun süre çalışması gereken bir durumdur.

Diksiyon Bölümleri

Kelime Eğitimi; kelimelerin söylenişi, kelimelerin seçimi, durakları ayarlama ya da vurgulara dikkat ederek kelimelerin birbirine ulanması

Ses Eğitimi; ses tonu, durak, vurgu, solunum ve ses

Anlatım; taklit, hareket, incelik, tasavvur, ses kuvveti, açıklık, üslup, anlatımda tabilik, mimik ve jestler

Söz Akımı;  sözlerde bulunan canlılık ve noktalamalara dikkat

Diksiyon Metotları

  • Dinleyen kişi ya da kişileri heyecanlandırmak ve inandırmak
  • Dinleyen kişi ya da kişileri bıktırmamak, hoşuna gitmek, gerçek ve açık şekilde konuşmak, usandırmamak.

Ülkemizde diksiyon ile alakalı olan faaliyetlere 1936 yılında başlanmıştır ve sonrasında Tahsin Banguoğlu tarafından "ses eğitimi" dersi ilave edilmiştir.

Diksiyon Nasıl Düzeltilir?

İlk olarak düşünce ve duyguları en düzgün şekilde ifade edebilmek adına insanların vücutlarını araç olarak kullanması gerekmektedir. Dolayısıyla vücudun, dilin ve ağzın en iyi şekilde kullanılması gerekir. Düzgün bir diksiyon oluşturmak adına önemli olan unsurlardan bir tanesi, zengin olan kelime dağarcığına sahip olmaktır. Düşünceleri, duyguları kısacası insanın kendini en iyi şekilde anlatabilmesi için doğru olan kelimeleri seçmesi, bu kelimelerin seçilmesinden sonra yan yana getirmek oldukça önemlidir. Bunların tamamını doğru olan ses tonu ile pekiştirerek gerekli olan yerlerde vurgu yapmakta oldukça önemli bir detaydır. Bazen anlatılmak istenilen şeyler uzun olan cümleler ile ifade edilir ama bu her daim çok iyi bir söz sanatı kullanıldığı anlamına gelmez. Önemli olan detay mimik ve jestlerin düzgün şekilde kullanılması ve en doğru diksiyon ile konuşmaktır.

Diksiyonda Dikkat edilmesi ve Öğrenilmesi Gerekli Olan Bölümler

  • İlk olarak diyafram yani solunum nefesi adı verilen nefesin alınıp verilmesi
  • Ağız boşluğundan, boğazdan, genizden ses çıkarma ve nerede kullanılması ile alakalı detayları öğrenme
  • Sözcüklere ve hecelere göre sesin tonunun ayarlanması
  • Cümlelerde ya da sözcüklerde durağın ve vurgunun nasıl kullanılacağı
  • Kelimelerin söylenme biçimi, dilin bunlara dil patrikleri ve tekerlemeler ile alıştırılması
  • Konuşma içinde ahenk, akıcılık, incelik, doğruluk, kuvvetli ses tonu
  • Konuşmanı yerine, zamanına ve kişilerin konumlarına göre kullanılabilecek olan uslüp
  • Mimiklerin ve jestlerin doğru şekilde kullanılması, bunların gerek dil pratikleri ile gerek tekerlemeler ile tekrarlanması

Yazıyı beğendiyseniz lütfen paylaşın!